Nie tylko uderzenia są przemocą. Sprawdź, jak pomóc i gdzie szukać wsparcia

Nie tylko uderzenia są przemocą. Sprawdź, jak pomóc i gdzie szukać wsparcia

Kontrolowanie pieniędzy, groźby czy odcinanie od bliskich mogą oznaczać przemoc domową, nawet jeśli nie dochodzi do uderzeń. Osoba krzywdzona nie musi czekać na obrażenia ani samodzielnie gromadzić dowodów, aby zwrócić się o pomoc. Dostępne są zarówno doraźna ochrona przed zagrożeniem, jak i bezpłatne wsparcie specjalistów.

Najpierw bezpieczeństwo: kiedy dzwonić pod 112?

Bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia wymaga telefonu pod numer 112. Przemoc można również zgłosić na Policji albo w prokuraturze. Oprócz interwencji służb osoba pokrzywdzona może skorzystać z bezpłatnej pomocy psychologicznej, prawnej, medycznej i socjalnej, interwencji kryzysowej oraz bezpiecznego schronienia w specjalistycznym ośrodku wsparcia.

W sytuacji zagrożenia policjant może nakazać osobie stosującej przemoc natychmiastowe opuszczenie wspólnego mieszkania i jego najbliższego otoczenia. Może również wydać zakaz zbliżania się do mieszkania lub osoby pokrzywdzonej na wskazaną odległość, kontaktowania się z nią, a także wstępu m.in. do jej zakładu pracy, szkoły, placówki oświatowej czy obiektu sportowego.

Taką ochronę można zastosować od razu, bez oczekiwania na zakończenie sprawy karnej. Środki te zasadniczo obowiązują przez 14 dni. Sąd może przedłużyć ochronę w ramach zabezpieczenia. Ich znaczenie jest praktyczne: to osoba stosująca przemoc może zostać odizolowana, a osoba krzywdzona może pozostać w swoim mieszkaniu.

Nie tylko obrażenia świadczą o przemocy

Przemoc domowa może mieć charakter fizyczny, psychiczny, seksualny lub ekonomiczny. Uderzanie, popychanie i szarpanie to tylko część zachowań, które powinny alarmować. Krzywdzeniem są także poniżanie, ośmieszanie, zastraszanie, kontrolowanie telefonu, odbieranie dostępu do pieniędzy czy uniemożliwianie podjęcia pracy. Sygnałem ostrzegawczym jest również ograniczanie samodzielności i kontaktów z bliskimi. Przemoc może polegać także na zaniedbywaniu człowieka wymagającego opieki.

Prawo do wsparcia nie kończy się wraz z wyprowadzką osoby krzywdzącej. Obejmuje również sytuacje, w których strony łączy obecnie albo łączyła wcześniej trwała relacja uczuciowa lub fizyczna, choć nie mieszkają już razem.

Szczególnej uwagi otoczenia potrzebują dzieci, seniorzy, osoby z niepełnosprawnościami i osoby niesamodzielne. Samodzielne szukanie pomocy może być dla nich wyjątkowo trudne. Dlatego istotna jest reakcja rodziny, sąsiadów, znajomych, nauczycieli i współpracowników, którzy dostrzegają obrażenia, zastraszenie, słyszą wołanie o pomoc lub niepokojące odgłosy.

Niebieska Karta organizuje pomoc, ale nie zastępuje sprawy karnej

Procedura Niebieskiej Karty służy rozpoznaniu sytuacji, zaplanowaniu wsparcia i skoordynowaniu działań instytucji. Może toczyć się równolegle z postępowaniem karnym — nie jest jego zamiennikiem.

Do jej wszczęcia wystarcza uzasadnione podejrzenie przemocy oraz działanie uprawnionej osoby, np. policjanta, pracownika socjalnego, nauczyciela lub przedstawiciela ochrony zdrowia. Nie jest wymagana zgoda osoby doznającej przemocy. Przedstawiciele Policji, pomocy społecznej, oświaty i ochrony zdrowia oceniają zagrożenie, opracowują indywidualny plan pomocy i podejmują działania służące bezpieczeństwu.

Jeżeli pozwalają na to okoliczności, warto zachować wiadomości, nagrania, fotografie obrażeń i dokumentację medyczną. Pomocne bywa także notowanie dat oraz przebiegu zdarzeń. Brak takich materiałów nie jest jednak powodem, by odkładać zgłoszenie.

O przemocy może zawiadomić Policję również świadek lub inna osoba, która o niej wie. Nie musi samodzielnie rozstrzygać, czy dane zachowanie jest przestępstwem — jego oceną zajmują się właściwe służby.

Jakie kary przewidziano za znęcanie się?

Jednym z przepisów stosowanych w sprawach przemocy domowej jest art. 207 Kodeksu karnego. Obejmuje znęcanie się fizyczne lub psychiczne m.in. nad osobą najbliższą albo pozostającą w zależności od sprawcy. Wysokość zagrożenia karą zależy od okoliczności:

  • w podstawowym przypadku wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności;
  • gdy pokrzywdzona osoba jest nieporadna z powodu wieku, stanu psychicznego lub fizycznego — od 6 miesięcy do 8 lat;
  • przy szczególnym okrucieństwie — od roku do 10 lat;
  • jeżeli następstwem znęcania się jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie — od 2 do 15 lat.

W konkretnej sprawie zastosowanie mogą mieć również inne przepisy, np. dotyczące gróźb karalnych, naruszenia nietykalności cielesnej lub spowodowania uszczerbku na zdrowiu. Kwalifikacja prawna wymaga oceny okoliczności zdarzeń.

Reakcja nie musi czekać na komplet dowodów

W nagłym zagrożeniu właściwym krokiem jest telefon pod 112. W pozostałych sytuacjach przemoc można zgłosić Policji lub prokuraturze i skorzystać z dostępnego wsparcia. Niebieska Karta pomaga zorganizować ochronę, a policyjne nakazy i zakazy pozwalają interweniować jeszcze przed zakończeniem postępowania karnego. Ani brak dokumentacji, ani trudności rodzinne, życiowe czy silne emocje nie powinny przesłaniać najważniejszego: krzywdzenie nie ma usprawiedliwienia, a reakcja otoczenia może rozpocząć drogę do bezpieczeństwa.

Źródło: Komenda Miejska Policji w Szczecinie – Portal polskiej Policji